سنتور

سنتور سازی است از خانواده ی رشته ای مطلق ( رشته ای کوبشی ) سابقه ی تاریخی این ساز به روزگاران بسیار دوری می رسد.یعنی زمانی که خیزران از صورت کمان در می آید و نخست استوانه ای میان تهی از چوب یا نی قطور می شود که اطراف آن را تار هایی بسته اند خرک هایی دارد و با انگشتان دست نوازنده آن تار ها به صدا در می آید. سپس به مرور زمان این محفظه ی طنینی استوانه شکل مسطح می شود. همان تار ها و همان خرک ها به سطح جعبه ای استوار می گردد و با مضرابی چوبی به صدا در می آید. سر انجام به روزگاری میرسیم که جعبه ی طنینی این ساز شکل ذوزنقه پیدا می کند و”حسام تو” نامیده می شود.

همین ساز در قرن ۱۲ میلادی در غرب نام “حسالتریون” به خود می گیرد. ایرانیان پیش از از نفوذ اسلام به ایران با این ساز آشنا بودند و به آن “کنار” می گفتند. در دوران اسلامی است که به تدریج ساختمان این ساز رو به کمال می رود و “سنتور” نامیده می شود. ایرانیان این ساز را “دالس مهر” نیز می نامیدند.

سنتور یا “شاهان تور” از جمله ساز های کاملا شرقی است. شکل سنتور اقتباسی از شکل کشتی است و سیم های آن برگرفته از تور ماهیگیری و صدا صدای برخوردار امواج دریا به صخره هاست.

سنتور طی سالیان متعدد و در پی مهاجرت ها و رفت و آمدهای فرهنگی به کشورهای دیگر برده شد.از آن جهت گروهی بر این عقیده اند که سازهایی چون ارگ و پیانو که از نظر صدا دهی صدایی چون سنتور دارند ،الگوی کامل شده ای از این ساز سنتی ایرانی هستند و در طی سالیان و قرون متمادی دوره تکامل خود را پیموده اند.

چوبی که برای ساخت سنتور به کار می رود بیشتر از چوب درخت گردو و احتمالا فوفل است.

روی صفحه ی فوقانی سنتور دو سوراخ به شکل گل های هشتپر تعبیه شده است که مخصوص انعکاس صوت است. بلند ترین ضلع این ساز ذوزنقه ای شکل ۷۰ الی ۱۰۰ سانتی متر بوده که نزدیک به نوازنده است.کوتاه ترین ضلع و موازی با ضلع قبلی بوده و طول آن ۳۰ الی ۴۰ سانتی متر است. دو ضلع جانبی هم اندازه ، با طول ۳۵ الی ۴۰ سانتی متر ، دو ضلع قبلی را به طور مورب قطع می کنند و ارتفاع جعبه ی طنینی آن ۸ الی ۱۰ سانتی متر است.

بر روی سطح فوقانی دو ردیف خرک چوبی وجود دارد که ارتفاع آن ها ۵/۱ سانتی متر بوده و مانند زنگوله ای وارونه روی زمین اند .سنتور معمولا ۱۸ خرک دارد. ۹ خرک برای سیم های سفید و ۹ خرک برای سیم های زرد .ردیف راست نزدیک تر به کناره ی راست ساز است. ردیف چپ کمی بیشتر با کناره ی چپ فاصله دارد. فاصله ی بین هر خرک ردیف چپ تا کناره ی چپ را پشت خرک می نامند. از روی هر خرک چهار سیم هم کوک عبور می کند ولی هر سیم به گوشی معینی که در دیواره ی سمت راست سنتور کار گذاشته شده است ، پیچیده می شود. سیم های سنتور به دو سته ی سفید ( زیر ) و زرد ( بم ) تقسیم می شوند.که از جنس نایلون با روکش فلزی هستند. گوشی های این ساز از فلز تشکیل شده اند .سنتور در مجموع ۷۲ سیم دارد .دسته ی سیم های سفید بر روی خرک های ردیف چپ و سیم های زرد بر روی خرک های ردیف راست به تناوب قرار گرفته اند. طول قسمت جلویی خرک در سیم های سفید ، دو برابر طول آن در قسمت پشت خرک است و می توان در پشت خرک نیز از سیم های سفید استفاده کرد (صدای آن به نسبت عکس طول ، یک اکتاو نسبت به صدای جلویی خرک بالا تر است) سیم های سفید صدا های اصلی و سیم های زرد ، صدا های بمِ سیم های سفید بوده و بلا فاصله بعد از آن ها صدا می دهند.

شروع به تایپ کنید و برای جستجو وارد شوید

سبد خرید